Accéder au contenu
Retour au blog
Zdrowie
Cukrzyca – charakterystyka choroby

Cukrzyca – charakterystyka choroby

Cukrzyca to choroba, na którą liczba zachorowań systematycznie wzrasta z roku na rok. Zalicza się do niej grupę przypadłości, które powodują podwyższenie poziomu glukozy we krwi chorego. Szacuje się, że w Polsce na cukrzycę cierpi około 5 milionów osób – między innymi z uwagi na tak dużą zachorowalność warto bliżej zainteresować się tym tematem.

 

Cukrzyca – czym się charakteryzuje?

Cukrzyca to choroba, która towarzyszy ludziom od dawna – pierwsze jej przypadki odnotowywano około 2500 lat przed naszą erą![1]   Zalicza się ją do chorób przewlekłych i cywilizacyjnych, metabolicznych, które charakteryzują się błędnym wydzielaniem insuliny do organizmu, lub jej nieprawidłowym działaniem. Rozróżnia się dwa typy cukrzycy:

  • typ 1 – dotykający osób o różnym wieku, ale zdecydowanie bardziej powszechny pośród ludzi młodszych.

  • typ 2 – na który zapadają głównie osoby dorosłe, przyczynowo związany z otyłością, nieodpowiednią dietą, stresem.

Na szczególną uwagę zasługuje również cukrzyca ciążowa, która związana jest bezpośrednio z okresem ciąży. Nie jest dokładnie znana przyczyna jej powstawania, jasnym jest jednak, że wynika bezpośrednio z problemów organizmu matki, z wytworzeniem odpowiedniej ilości insuliny potrzebnej w trakcie cięży. Wiąże się ona bezpośrednio z nadwagą, jednak wśród czynników ryzyka znajdują się także uwarunkowania genetyczne, dlatego warto sygnalizować pojawiającą się w historii rodziny cukrzyce lekarzowi prowadzącemu ciążę.

 

Objawy choroby

Z uwagi na zróżnicowanie cukrzycy na dwa typy, objawy przypadłości również charakteryzują się pewną różnorodnością. Cechą wspólną jest zwiększone pragnienie i oddawanie moczu, jednak reszta oznak różni się między sobą.

Objawy cukrzycy typu 1 są zdecydowanie bardziej zauważalne, gdyż rozwija się ona w sposób nagły. Zalicza się do nich miedzy innymi ogólne zmęczenie, problemy ze wzrokiem, spadek masy ciała.

W cukrzycy typu 2 wykrywalność choroby może sprawiać trudność; często postępuje ona bezobjawowo. Charakteryzuje się brakiem energii, powolnym gojeniem się ran, nawracaniem infekcji, wzrostem łaknienia oraz drętwieniem kończyn.

W przypadku wystąpienia podobnych objawów lekarz na podstawie doustnego testu tolerancji glukozy jest w stanie ocenić, czy pacjent faktycznie choruje na cukrzycę.[2]

 

Leczenie cukrzycy

Chociaż cukrzyca to choroba nieuleczalna, jednak jej wczesne rozpoznanie oraz odpowiednie przygotowanie pozwala znacząco zwiększyć jakość życia podczas walki z chorobą.

Dlatego właśnie w zależności od typu choroby stosuje się leczenie, które pozwala na poprawę jakości życia, utrzymanie ogólnej sprawności oraz zapobieganie następstwom choroby, która nieleczona doprowadzić może do konsekwencji tak poważnych, jak niewydolność nerek, udar mózgu czy choroba wieńcowa.

W przypadku cukrzycy typu 1 zaleca się zmianę nawyków żywieniowych, oraz wykluczenie z diety produktów, które mogą odpowiadać za nasilenie choroby. Powszechnie stosowanym lekiem pozostaje w tym przypadku insulina, podawana za pomocą wstrzykiwacza lub pompy, trwają jednak badania dotyczące opracowywania nowych środków zapobiegania chorobie. W kontrolowaniu choroby nieodzowne jest także regularne mierzenie poziomu cukru we krwi.[3]

W cukrzycy typu 2 należy zwracać szczególną uwagę na walkę z otyłością poprzez regularne ćwiczenia i aktywność fizyczną, która obniża insulinooporność. W odróżnieniu od typu 1, w typie 2 stosuje się nieco bardziej rozbudowaną farmakoterapię, taką jak metformina, tolbutamid czy glibenklamid.[4]

 

Zrozumieć cukrzycę: wyzwanie cywilizacyjne

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, cechująca się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, spowodowanym nieprawidłowym działaniem lub wydzielaniem insuliny. Wyróżnia się dwa główne typy: typ 1, częściej dotykający osoby młode, oraz typ 2, związany głównie z otyłością i niezdrowym stylem życia u dorosłych. Występuje także cukrzyca ciążowa.

Objawy choroby bywają zróżnicowane, od nagłych i widocznych w typie 1 (zmęczenie, spadek wagi), po często bezobjawowy przebieg w typie 2 (powolne gojenie ran). Podstawą diagnozy jest test tolerancji glukozy.

Mimo że cukrzyca jest nieuleczalna, wczesne rozpoznanie i leczenie znacząco poprawiają rokowanie i zapobiegają poważnym powikłaniom (niewydolność nerek, udar mózgu). Terapia obejmuje zmianę nawyków żywieniowych i aktywność fizyczną, a także farmakoterapię (insulinę w typie 1, leki doustne w typie 2). Postęp medycyny pozwala na coraz skuteczniejszą kontrolę schorzenia.

 

FAQ – pytania i odpowiedzi

1. Jakie są fundamentalne różnice między cukrzycą typu 1 a cukrzycą typu 2?

Cukrzyca typu 1 ma podłoże autoimmunologiczne i polega na całkowitym braku wytwarzania insuliny przez trzustkę, co zazwyczaj ujawnia się już w dzieciństwie lub młodości. Z kolei typ 2 jest chorobą nabytą, wynikającą z postępującej oporności tkanek na działanie tego hormonu, co często wiąże się z niehigienicznym trybem życia i nadwagą. O ile w pierwszym przypadku konieczna jest dożywotnia terapia insuliną, o tyle w drugim kluczową rolę odgrywa zmiana nawyków żywieniowych oraz doustne leki przeciwcukrzycowe. 2. Na jakie sygnały ostrzegawcze wysyłane przez organizm należy zwrócić szczególną uwagę?

Do najbardziej charakterystycznych symptomów sugerujących zaburzenia gospodarki węglowodanowej należy wzmożone pragnienie oraz częstsze oddawanie moczu, również w godzinach nocnych. Pacjenci często zgłaszają także niewyjaśniony spadek masy ciała, przewlekłe poczucie osłabienia oraz trudności w gojeniu się nawet drobnych skaleczeń i ran. Warto również monitorować stan skóry, gdyż nawracające infekcje czy nadmierna suchość mogą być pośrednim sygnałem podwyższonego poziomu glukozy we krwi. 3. Dlaczego systematyczna samokontrola poziomu cukru jest niezbędna w codziennym życiu diabetyka?

Regularne pomiary przy użyciu glukometru pozwalają na bieżąco korygować dawki leków oraz dopasowywać posiłki tak, aby unikać gwałtownych skoków i spadków glikemii. Stabilne parametry krwi drastycznie zmniejszają ryzyko wystąpienia groźnych powikłań, takich jak uszkodzenia wzroku, niewydolność nerek czy zespół stopy cukrzycowej. Wiedza o tym, jak organizm reaguje na wysiłek fizyczny lub stres, daje pacjentowi poczucie bezpieczeństwa i pozwala na zachowanie wysokiej jakości życia mimo zdiagnozowanej choroby.

 

[1] J. Nóżka, Cukrzyca. Przyczyny, objawy, farmakoterapia. Choroby towarzyszące cukrzycy, s. 2.

[2] M. Górska-Ciebiada, M. Loba, M. Barylski, M. Ciebiada, Rozpoznawanie i leczenie cukrzycy  – co nowego w wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego? [w:] Geriatria, r. 2016, nr. 10, s. 113.

[3] J. Nóżka, Cukrzyca. Przyczyny, objawy, farmakoterapia. Choroby towarzyszące cukrzycy, s. 4.

[4] Tamże, s. 5.